ในหน้านี้
ห้องเซิร์ฟเวอร์ที่เราเจอบ่อย
เซิร์ฟเวอร์ NVR และสวิตช์วางอยู่ในห้องเก็บของหรือใต้บันได แอร์บ้านเครื่องเดียวที่มีคนมาปิดตอนเย็นเพื่อประหยัดไฟ ไม่มีใครรู้ว่าอุณหภูมิในห้องเท่าไหร่ จนวันที่เซิร์ฟเวอร์ดับเอง ห้องเซิร์ฟเวอร์ที่ดีไม่จำเป็นต้องใหญ่หรือแพง แต่ต้องผ่านรายการข้างล่างนี้
1. สถานที่
- ไม่อยู่ชั้นล่างสุด ถ้าบริเวณนั้นเคยน้ำท่วมหรือน้ำขังในหน้าฝน
- ไม่มีท่อน้ำหรือท่อน้ำทิ้งแอร์ผ่านเหนือ rack
- ไม่มีหน้าต่างที่แดดบ่ายส่องตรง
- พื้นรับน้ำหนักได้ (rack เต็มอาจหนักหลายร้อยกิโลกรัม)
- มีพื้นที่ว่างหน้าและหลัง rack อย่างน้อย 1 เมตร
2. ไฟฟ้า
นี่คือส่วนที่สำคัญที่สุดในลาว ไฟตกช่วง 17:00–19:00 ที่โหลดสูง และไฟดับตอนพายุเป็นเรื่องปกติ
- วงจรไฟแยกเฉพาะจากตู้ไฟหลัก
- UPS แบบ online double-conversion สำหรับอุปกรณ์สำคัญ
- เวลาสำรองพอให้ปิดระบบอย่างปลอดภัย หรือรอเครื่องปั่นไฟติด
- เครื่องปั่นไฟพร้อม ATS ถ้าธุรกิจหยุดไม่ได้
- PDU ใน rack เซิร์ฟเวอร์ที่มีสอง power supply ต่อเข้าสอง PDU แยกกัน
- สายดินที่วัดค่าแล้ว และ surge protection ที่ตู้ไฟ
- UPS สั่งปิดเซิร์ฟเวอร์อัตโนมัติเมื่อแบตใกล้หมด (ทดสอบแล้ว ไม่ใช่แค่ติดตั้งไว้)
คำนวณขนาดและเวลาสำรองได้ที่ เครื่องมือคำนวณ UPS
3. ความเย็นและความชื้น
แนวทางด้านอุณหภูมิฉบับปัจจุบันของ ASHRAE แนะนำอากาศที่เข้าหน้าเซิร์ฟเวอร์ให้อยู่ระหว่าง 18–27°C เพดานความชื้นคือ dew point 15°C หรือความชื้นสัมพัทธ์ 70% แล้วแต่ค่าไหนต่ำกว่า แต่ใช้ได้เฉพาะที่อากาศสะอาด ถ้ามีก๊าซกัดกร่อน ซึ่งรวมถึงไซต์เหมือง โรงถลุง และโรงงานบางประเภท ASHRAE แนะนำให้คุมความชื้นต่ำกว่า 50% ลาวในหน้าฝนความชื้นนอกอาคารสูงกว่าตัวเลขเหล่านี้ทั้งหมด ห้องจึงต้องปิดให้มิดและแอร์ต้องดึงความชื้นออกได้ อากาศชื้นบวกกำมะถันหรือคลอรีนในอากาศจะกัดกร่อนทองแดงบนแผงวงจร
- แอร์อย่างน้อยสองเครื่อง (N+1) สลับกันทำงาน แอร์เครื่องเดียวเสีย ห้องเล็กร้อนเกิน 35°C ภายในไม่กี่นาที
- จัด rack แบบ hot aisle / cold aisle: หน้า rack หันรับลมเย็น
- ใส่ blanking panel ในช่อง U ที่ว่าง
- เซนเซอร์อุณหภูมิและความชื้นที่ส่งแจ้งเตือนเข้ามือถือ
- เซนเซอร์น้ำรั่วใต้แอร์
คิดความเย็นแบบเร็ว: ไฟฟ้าที่อุปกรณ์ใช้เกือบทั้งหมดกลายเป็นความร้อน 1 kW ≈ 3,412 BTU/h อุปกรณ์ใช้ 3 kW → ต้องการความเย็นราว 10,236 BTU/h บวกความร้อนจากผนัง คน และไฟส่องสว่าง ในอากาศลาวเราเผื่อเพิ่มอย่างน้อย 30% → แอร์ราว 13,000–18,000 BTU/h ต่อเครื่อง ติดสองเครื่องแบบ N+1
ตัวอย่าง: ห้องสอง rack
| โหลด | วัตต์ |
|---|---|
| Host สำหรับ Virtualization 3 เครื่อง × 400 W | 1,200 |
| Storage | 350 |
| Core Switch, Firewall, NVR | 450 |
| ความสูญเสียใน UPS (ราว 6% ของโหลด) | 120 |
| ไฟส่องสว่าง และคนทำงานในห้อง 2 คน | 300 |
| ความร้อนรวมในห้อง | 2,420 W |
2,420 W × 3.412 = ราว 8,260 BTU/h ความร้อนผ่านผนังฝั่งตะวันตกและหลังคาในบ่ายเดือนเมษายน เพิ่มได้อีกหลายพันอย่างง่ายดาย เราจึงจะติด แอร์ 12,000 BTU/h สองเครื่อง ที่แต่ละเครื่องรับห้องได้ทั้งห้องคนเดียว ถ้าวางแผนเพิ่ม Host ตัวที่สามปีหน้า ให้คิดเผื่อตั้งแต่ตอนนี้ เปลี่ยนแอร์ทีหลังแพงกว่าซื้อขนาดที่ถูกตั้งแต่แรก
แอร์บ้านหรือแอร์ Precision
แอร์แยกส่วนแบบบ้านออกแบบมาให้คนสบายวันละ 8–10 ชั่วโมง ความสามารถส่วนใหญ่ถูกใช้ไปกับการดึงความชื้น และไม่ได้ออกแบบให้เดินตลอด 24 ชั่วโมง แอร์ Precision (Close Control) ใช้ความสามารถเกือบทั้งหมดกับการทำความเย็น คุมความชื้นให้อยู่ในช่วงที่ตั้ง และออกแบบมาให้เดิน 24/7 สำหรับหนึ่งหรือสอง rack แอร์ Inverter แบบแยกส่วนที่ดีสองเครื่องแบบ N+1 เป็นทางสายกลางที่รับได้ ตรวจเรื่องเดียวก่อนซื้อ: แอร์ต้อง เปิดเองเมื่อไฟกลับมา แอร์บ้านหลายรุ่นจะดับค้างหลังไฟดับจนกว่าจะมีคนกดรีโมต และนั่นคือที่มาของห้องร้อนจัดตอนตีสอง
ต้องใช้ห้องขนาดไหนจริงๆ
| สถานการณ์ | สิ่งที่เราจะสร้าง |
|---|---|
| ไม่เกินหนึ่ง rack โหลดต่ำกว่าราว 3 kW อยู่ในสำนักงาน | ตู้ rack ปิดที่มีระบบทำความเย็นในตัว (micro data center) หรือห้องเล็กที่มีแอร์แยกส่วนสองเครื่อง |
| สองถึงหก rack | ห้องเฉพาะ แอร์สองเครื่องขึ้นไปแบบ N+1 จัด hot/cold aisle ไม่จำเป็นต้องมีพื้นยก |
| ไซต์เหมือง โรงโม่ พื้นที่โรงงาน | ห้องหรือตู้คอนเทนเนอร์ปิดมิด แรงดันอากาศบวกพร้อมกรองอากาศเข้า คุมความชื้นต่ำกว่า 50% และมีประตูสองชั้นถ้าฝุ่นหนัก |
4. ความปลอดภัยทางกายภาพ
- ประตูล็อกพร้อมระบบควบคุมการเข้าออกที่บันทึกประวัติ
- กล้อง CCTV มองเห็นประตูและทางเดิน rack
- Rack ที่ล็อกได้
- สมุดบันทึกผู้รับเหมาและช่างที่เข้ามา
5. การป้องกันอัคคีภัย
- เครื่องตรวจจับควันเชื่อมกับระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้
- ถังดับเพลิง CO2 ใกล้ประตู ไม่ใช้ผงเคมีแห้งเพราะฝุ่นผงเข้าอุปกรณ์และทำลายมัน
- ห้องใหญ่หรือสำคัญ: ระบบดับเพลิงด้วยก๊าซ (clean agent) ออกแบบโดยวิศวกรด้านอัคคีภัย
- ไม่มีกล่องกระดาษหรือวัสดุติดไฟในห้อง
6. การจัดสายและเอกสาร
- สายไฟและสายข้อมูลแยกทางกัน
- ติดป้ายทุกสายทั้งสองปลาย และทุก patch panel
- แผนผัง rack (rack elevation) และแผนผังเครือข่ายที่อัปเดต
- รายการอุปกรณ์ serial number และวันหมดประกัน
- รหัสผ่านอยู่ใน password manager ไม่ใช่กระดาษแปะข้าง rack
7. การเฝ้าระวังและบำรุงรักษา
- ระบบ monitoring ดู UPS อุณหภูมิ และสถานะเซิร์ฟเวอร์
- ทดสอบ UPS และเครื่องปั่นไฟทุกไตรมาส
- ล้างแผ่นกรองแอร์ทุกเดือน บ่อยกว่านั้นที่ไซต์เหมืองหรือใกล้ถนนฝุ่น
- เปลี่ยนแบต UPS ตามอายุ (ทั่วไป 3–5 ปี สั้นลงในห้องร้อน) สั่งล่วงหน้าเพราะแบตนำเข้าจากไทยต้องรอ
สี่อย่างที่ทำให้เซิร์ฟเวอร์ดับ
- แอร์บ้านเครื่องเดียวที่ตั้ง timer ปิดเองหรือมีคนมาปิด
- มี UPS แต่แบตเสื่อมแล้วและไม่เคยทดสอบ
- ห้องเซิร์ฟเวอร์กลายเป็นที่เก็บของและกล่องกระดาษ
- ไม่มีแจ้งเตือนอุณหภูมิ รู้ตัวตอนเซิร์ฟเวอร์ดับแล้ว
วันส่งมอบ: ทดสอบจริง ไม่ใช่แค่ดู
ห้องใหม่หรือห้องที่ปรับปรุงควรผ่านการทดสอบต่อไปนี้ก่อนใครจะเซ็นรับ ทำนอกเวลางาน
- สับเบรกเกอร์ขาเข้า UPS ลง ตรวจว่าทุก rack ยังทำงาน แจ้งเตือนถึงมือถือ และถ้ามีเครื่องปั่นไฟ ATS ต้องสลับ และ UPS กลับมาใช้ไฟหลวงได้
- ปล่อยแบตลงถึงจุดสั่งปิดระบบ กับ VM ทดสอบ หรือใช้ Agent สั่งปิดในโหมดทดสอบ แล้วยืนยันว่า Host และ Storage ปิดตามลำดับที่ถูก
- ปิดแอร์หนึ่งเครื่อง 30 นาที แล้วจดอุณหภูมิ แอร์อีกเครื่องต้องคุมห้องไว้ไม่เกิน 27°C ได้เองคนเดียว
- จ่ายไฟกลับหลังไฟดับ แล้วดูว่าแอร์ทั้งสองเครื่องเปิดขึ้นเอง
- กดทดสอบเครื่องตรวจจับควัน และยืนยันว่าตู้แจ้งเหตุเพลิงไหม้และระบบก๊าซ (ถ้ามี) ได้รับสัญญาณ
- ทำให้เซนเซอร์น้ำรั่วเปียก และยืนยันว่าแจ้งเตือนมาถึง
จดผลไว้ ปีหน้าทำการทดสอบเดิมแล้วเทียบกัน
สิ่งที่ต่างไปในสภาพของลาว
- ความชื้นหน้าฝน ปิดประตูและปิดห้องให้มิด ห้องที่เปิดทั้งวันเพราะใช้เป็นที่เก็บของจะไม่มีวันแห้ง
- ฝุ่นและควันหน้าแล้ง หน้าเผาในภาคเหนือและถนนฝุ่นเข้าไซต์ทำให้แผ่นกรองแอร์และพัดลมเซิร์ฟเวอร์ตันเร็ว ตรวจแผ่นกรองทุกสองสัปดาห์ช่วงกุมภาพันธ์ถึงเมษายน
- ฟ้าผ่า สายทองแดงยาวๆ ไปกล้องนอกอาคารและอาคารอื่น พาไฟกระชากกลับเข้า rack ใช้ไฟเบอร์ระหว่างอาคาร และติด surge protection บนสายทองแดงทุกเส้นที่ออกนอกอาคาร
- อะไหล่ แบต UPS อะไหล่แอร์ และ power supply ของเซิร์ฟเวอร์มักมาจากไทย เก็บพัดลมสำรอง power supply สำรองหนึ่งตัวต่อรุ่นเซิร์ฟเวอร์ และสาย patch ชุดหนึ่งไว้ที่ไซต์
- กติกาเจ้าของอาคาร ในอาคารเช่า ตกลงเรื่องตำแหน่งคอยล์ร้อน การเจาะผนัง และวงจรไฟเฉพาะให้เรียบร้อยก่อนเซ็นสัญญาเช่า ไม่ใช่หลังจากนั้น
ลำดับที่เราแนะนำ
ถ้างบจำกัด แก้ ไฟฟ้าและความเย็น ก่อน สองเรื่องนี้คือสาเหตุที่เราเจอบ่อยที่สุด องค์กรเล็กอาจไม่ต้องสร้างห้อง: ตู้ rack ปิดที่มีแอร์ในตัว (micro data center) ตั้งในสำนักงานก็ได้ ไซต์เหมืองและโรงงานต้องการห้องปิด แรงดันอากาศบวก และแผ่นกรองฝุ่น เอา checklist นี้มาตรวจซ้ำทุกปี
ถ่ายรูปห้องเซิร์ฟเวอร์ของคุณสามสี่มุม รวมแอร์และ UPS แล้วส่งมาให้เรา เราจะบอกได้ว่ารายการไหนใน checklist นี้ควรแก้ก่อน
- #server-room
- #datacenter
- #cooling
- #ups
- #checklist
- #fire-protection
