ในหน้านี้
- สามแบบ สำหรับสามงาน
- เปรียบเทียบ
- งานแบบไหน ใช้อะไร
- NAS: จุดเริ่มต้นของ SME ส่วนใหญ่
- SAN: เมื่อเซิร์ฟเวอร์ต้องใช้ storage ร่วมกัน
- Cloud: ดี แต่ต้องคิดเรื่องสาย
- ตัวเลขที่หลายคนไม่ได้คิด: เวลาอัปโหลดครั้งแรก
- การออกแบบที่เราใช้บ่อย
- คิดขนาด NAS
- ระดับ RAID และช่วงเวลา Rebuild
- ความเข้าใจผิดที่ทำให้ข้อมูลหาย
- ฮาร์ดดิสก์ในปี 2025–2026: อะไรเปลี่ยนไป
- สิ่งที่ต่างไปในลาว
- คำแนะนำของเรา
สามแบบ สำหรับสามงาน
NAS (Network Attached Storage) แชร์ ไฟล์ ผ่านเครือข่ายด้วย SMB (Windows) หรือ NFS (Linux) พนักงานเห็นเป็นโฟลเดอร์แชร์ อย่างไดรฟ์ S: ที่ทุกคนรู้จัก
SAN (Storage Area Network) ให้ block storage แก่เซิร์ฟเวอร์ผ่าน iSCSI, Fibre Channel หรือ NVMe-oF เซิร์ฟเวอร์มองเห็นเป็นดิสก์ของตัวเอง เหมาะกับ virtualization และฐานข้อมูล
Cloud Storage คือเก็บข้อมูลไว้กับผู้ให้บริการ: file sync (OneDrive, Google Drive) object storage แบบ S3 หรือที่เก็บ backup นอกสถานที่
เปรียบเทียบ
| หัวข้อ | NAS | SAN | Cloud |
|---|---|---|---|
| ระดับการเข้าถึง | ไฟล์ | Block | ไฟล์ / Object |
| โปรโตคอล | SMB, NFS | iSCSI, FC, NVMe-oF | HTTPS / API |
| ใครใช้ | พนักงาน แอปทั่วไป | เซิร์ฟเวอร์ hypervisor ฐานข้อมูล | พนักงานระยะไกล backup นอกสถานที่ |
| ความซับซ้อน | ต่ำ | สูง | ต่ำ–ปานกลาง |
| พึ่งอินเทอร์เน็ต | ไม่ | ไม่ | ใช่ |
| รูปแบบค่าใช้จ่าย | ลงทุนครั้งเดียว (CapEx) | CapEx สูง | จ่ายรายเดือน/ปี (OpEx) |
งานแบบไหน ใช้อะไร
| งาน | ที่ที่เราจะวาง |
|---|---|
| โฟลเดอร์แชร์ของสำนักงาน เอกสารสแกน | NAS พร้อม Backup ขึ้น Cloud |
| ไฟล์ CAD, GIS หรือสำรวจขนาดใหญ่ที่ใช้ทุกวัน | NAS ใน LAN ใช้ Cloud เฉพาะสำเนา Backup |
| ไฟล์ที่ทีมหน้างานและคู่ค้าแก้ไขร่วมกัน | Microsoft 365 หรือ Google Workspace |
| Virtual Machine บนสอง Host ขึ้นไป | SAN สอง Controller, HCI หรือ NAS ธุรกิจผ่าน iSCSI/NFS สำหรับ Cluster เล็ก |
| ฐานข้อมูล ERP หรือบัญชี | Storage เร็ว (SSD) ใน Server หรือ SAN ไม่ใช่โฟลเดอร์แชร์ |
| การบันทึก CCTV | NVR หรือ NAS ที่คิดขนาดสำหรับกล้อง แยกจากไฟล์สำนักงาน |
| ข้อมูลเก็บถาวรที่เปิดปีละสองสามครั้ง | Cloud Object Storage หรือ NAS เก่า |
| สำเนานอกสถานที่ของทุกอย่าง | Backup ขึ้น Cloud หรือ NAS ตัวที่สองในอาคารอื่น |
องค์กรส่วนใหญ่สุดท้ายใช้สองสามแบบพร้อมกัน เป็นเรื่องปกติ เป้าหมายคือที่ที่เหมาะกับข้อมูลแต่ละประเภท ไม่ใช่กล่องเดียวสำหรับทุกอย่าง
NAS: จุดเริ่มต้นของ SME ส่วนใหญ่
สำนักงาน 10–200 คนที่ต้องแชร์ไฟล์ NAS คือคำตอบที่ง่ายที่สุด บริษัทก่อสร้างและสถาปนิกที่มีไฟล์แบบ CAD หลายร้อย MB จะรู้สึกความต่างทันที เมื่อเปิดไฟล์จาก NAS ใน LAN แทนที่จะดึงจาก cloud NAS ยังเป็นที่เก็บ backup ในสถานที่ได้ดี และ NAS ระดับธุรกิจหลายรุ่นรองรับ iSCSI สำหรับ virtualization ขนาดเล็ก
SAN: เมื่อเซิร์ฟเวอร์ต้องใช้ storage ร่วมกัน
Virtualization cluster ที่ต้องการ live migration และ high availability ต้องมี shared storage ฐานข้อมูล ERP หรือ core banking ที่ต้องการ IOPS สูงและ latency ต่ำก็เช่นกัน จุดสำคัญ: SAN ต้องมี dual controller ไม่อย่างนั้นมันจะกลายเป็นจุดล้มจุดเดียวของทุกเซิร์ฟเวอร์
ทางเลือกที่เราเห็นบ่อยขึ้นคือ Hyperconverged (HCI): รวม compute และ storage ไว้ในเซิร์ฟเวอร์ชุดเดียวแทน SAN แยก
Cloud: ดี แต่ต้องคิดเรื่องสาย
Cloud เหมาะกับพนักงานที่กระจายอยู่หลายไซต์ เป็นสำเนา backup นอกสถานที่ตามหลัก 3-2-1 และเก็บข้อมูลเก่าที่ไม่ค่อยเปิด
แต่ในลาวมีสองเรื่องต้องคิด upload ของอินเทอร์เน็ตส่วนใหญ่ต่ำกว่า download มาก และไซต์ต่างแขวงหลายแห่งมีผู้ให้บริการเพียงรายเดียว สายขาดวันเดียว ทุกคนเปิดไฟล์ไม่ได้ ก่อนเอาข้อมูลอ่อนไหวขึ้น cloud ให้ตกลงกันภายในก่อนว่าข้อมูลประเภทไหนออกนอกองค์กรได้ และประเภทไหนต้องอยู่บนเครื่องของเราเอง
ตัวเลขที่หลายคนไม่ได้คิด: เวลาอัปโหลดครั้งแรก
ข้อมูล 2 TB upload 50 Mbps: 2,000,000 MB × 8 ÷ 50 = 320,000 วินาที ≈ 89 ชั่วโมง (ราว 3.7 วัน) ถ้าใช้ bandwidth เต็มทุกวินาที ในความจริงนานกว่านั้นเพราะกลางวันพนักงานก็ใช้อินเทอร์เน็ต หลังจากนั้นส่งเฉพาะส่วนที่เปลี่ยน (incremental) ซึ่งเล็กกว่ามาก สิ่งที่น่ากลัวกว่าคือการ restore ทั้งหมดกลับมาผ่านสายเดียวกันในวันที่โดน ransomware
คิด bandwidth ของสายคุณได้ที่ เครื่องมือคำนวณ Bandwidth
การออกแบบที่เราใช้บ่อย
บริษัท 80 คน สำนักงานใหญ่เวียงจันทน์ บวกไซต์งาน 3 แขวง:
- NAS 4–6 bay ใน RAID 6 สำหรับไฟล์ส่วนกลางและ backup
- Microsoft 365 หรือ Google Workspace สำหรับเอกสารที่แก้ร่วมกันและทีมไซต์งาน
- Backup ของ NAS ส่งขึ้น cloud ทุกคืนหลัง 22:00 เมื่อสายว่าง
- Snapshot บน NAS ทุกชั่วโมง สำหรับกู้คืนจาก ransomware หรือการลบผิด
คิดขนาด NAS
- ข้อมูลปัจจุบัน 3 TB เพิ่ม 25% ต่อปี
- ใน 3 ปี: 3 × 1.25³ ≈ 5.9 TB
- เผื่อ snapshot และเวอร์ชันเก่า (ราว × 2) → ประมาณ 12 TB ที่ใช้ได้
- RAID 6 ด้วย 6 × 4 TB = 16 TB ที่ใช้ได้ (ราว 14.5 TiB ในระบบ) พอและมีที่เหลือ
ระดับ RAID และช่วงเวลา Rebuild
กับฮาร์ดดิสก์ขนาดใหญ่ในปัจจุบัน ช่วงอันตรายไม่ใช่ตอนดิสก์ตัวแรกเสีย แต่คือตอน Rebuild ที่ตามมา ดิสก์ทุกตัวที่เหลือถูกอ่านตั้งแต่ต้นจนจบ ขณะที่ระบบยังให้บริการผู้ใช้อยู่
คิดแบบคร่าวๆ สำหรับดิสก์ 16 TB หนึ่งตัวที่ความเร็วเฉลี่ย 150 MB/s: 16,000,000 MB ÷ 150 ≈ 107,000 วินาที ราว 30 ชั่วโมง และนานกว่านั้นเมื่อมีคนทำงานบน NAS ระหว่างนั้น:
| ระดับ RAID | ทนได้ระหว่าง Rebuild | ความเห็นของเรา |
|---|---|---|
| RAID 1 / RAID 10 | ขึ้นกับว่าดิสก์ตัวไหนเสียต่อ | ดีสำหรับเครื่อง 2 Bay และงานที่ต้องการความเร็ว |
| RAID 5 | ทนดิสก์เสียเพิ่มไม่ได้เลย | ใช้ได้กับดิสก์เล็ก หลีกเลี่ยงกับดิสก์ 8 TB ขึ้นไป |
| RAID 6 / RAID-Z2 | ทนดิสก์เสียเพิ่มได้อีกหนึ่งตัว | ค่าเริ่มต้นของเรา สำหรับ 4 Bay ขึ้นไปที่ใช้ดิสก์ใหญ่ |
มีอีกสองนิสัยที่ช่วยได้ ถ้าเป็นไปได้อย่าใช้ดิสก์ที่มาจากล็อตผลิตเดียวกันทั้งหมด เพราะดิสก์ล็อตเดียวกันมักเสื่อมพร้อมกัน และเก็บดิสก์สำรองไว้หนึ่งตัว เพื่อให้ Rebuild เริ่มได้วันเดียวกัน ไม่ใช่รอสั่งจากไทย
ความเข้าใจผิดที่ทำให้ข้อมูลหาย
- คิดว่า RAID หรือ file sync คือ backup ไม่ใช่ ลบผิดหรือ ransomware จะ sync ตามไปทุกที่
- เปิด NAS ออกอินเทอร์เน็ตโดยตรงเพื่อให้เข้าจากบ้านได้
- ซื้อ SAN controller เดียวแล้วเรียกว่า "high availability"
- ไม่เคยลองคิดว่า restore จาก cloud ผ่านสายที่มีอยู่จะใช้เวลากี่วัน
ฮาร์ดดิสก์ในปี 2025–2026: อะไรเปลี่ยนไป
- ของขาดตลาด ตั้งแต่ปลายปี 2025 ความต้องการจากศูนย์ข้อมูล AI ดันราคาฮาร์ดดิสก์และ SSD ขึ้นมาก และทำให้เวลารอของนานขึ้น โดยเฉพาะดิสก์ความจุสูง สั่งดิสก์พร้อมกับ NAS ไม่ใช่สั่งทีหลัง และถือว่าดิสก์สำรองเป็นส่วนหนึ่งของการซื้อ
- รายชื่อดิสก์ของผู้ผลิต NAS Synology รุ่น Plus ปี 2025 ตอนแรกรับดิสก์ยี่ห้อ Synology เป็นหลัก แต่ด้วย DSM 7.3 ในเดือนตุลาคม 2025 กลับมารองรับฮาร์ดดิสก์และ SSD SATA ยี่ห้ออื่นตามปกติ ส่วนดิสก์ M.2 ที่ใช้เป็น Storage Pool ยังต้องอยู่ในรายชื่อที่รองรับ ตรวจรายชื่อปัจจุบันของยี่ห้อที่คุณจะซื้อเสมอ
- ใช้ดิสก์ CMR ไม่ใช่ SMR ดิสก์บางรุ่นที่ติดป้าย NAS ใช้การบันทึกแบบ SMR ซึ่ง Rebuild ใน RAID ช้ามาก เลือกดิสก์ที่ผู้ผลิตระบุว่าเป็น CMR สำหรับ NAS
สิ่งที่ต่างไปในลาว
- ไฟตกและการปิดเครื่อง NAS ที่ไฟดับกลางคันตอนกำลังเขียนข้อมูลอาจทำให้ระบบไฟล์เสีย ให้อยู่บน UPS และต่อ UPS ด้วย USB หรือเครือข่าย เพื่อให้ NAS ปิดเครื่องอย่างถูกต้องก่อนแบตหมด
- ความร้อน ดิสก์ในตู้ร้อนเสียเร็ว ถ้าทำได้ให้วาง NAS ที่ที่อากาศต่ำกว่าราว 30 °C และติดตามอุณหภูมิดิสก์ในหน้าจอ NAS
- สำเนานอกสถานที่ไม่จำเป็นต้องเป็น Cloud ถ้าอัปโหลดช้า ให้ Replicate NAS สำนักงานใหญ่ไปยัง NAS ตัวที่สองที่สาขา หรือห้องทำงานผู้อำนวยการในอาคารอื่น ยังได้สำเนาที่ห่างจากไฟไหม้และน้ำท่วม และการกู้คืนผ่านดิสก์ในพื้นที่ก็เร็ว
- ทดสอบการกู้คืน ไตรมาสละครั้ง ให้กู้คืนโฟลเดอร์จริงจากสำเนานอกสถานที่และจับเวลา ตัวเลขนั้นคือเวลากู้คืนของคุณ ไม่ว่าโบรชัวร์จะเขียนว่าอะไร
คำแนะนำของเรา
สำหรับ SME ส่วนใหญ่ NAS + cloud backup คุ้มที่สุดและดูแลง่าย องค์กรที่มี virtualization หลายเซิร์ฟเวอร์ควรดู SAN แบบ dual controller หรือ HCI เก็บสำเนาสำคัญไว้ในสถานที่เสมอ เพราะ restore จาก LAN เร็วกว่าจากอินเทอร์เน็ตหลายสิบเท่า และเปิด snapshot กับ immutable backup เพื่อให้ ransomware ลบสำเนาไม่ได้
บอกเราสามอย่าง: ข้อมูลตอนนี้กี่ TB มีกี่คนกี่สาขา และความเร็ว upload ของอินเทอร์เน็ต เราจะคำนวณขนาด NAS และเวลา backup/restore ให้ดู
- #storage
- #nas
- #san
- #cloud
- #iscsi
- #backup
